Historia Pierwszymi mieszkańcami Gwatemali byli prowadzący koczowniczy tryb życia myśliwi, którzy osiedlili się tutaj już 1500 lat p.n.e., i uznawani są za pierwszych potomków Majów. Z tego też okresu pochodzi pierwsza osada Kaminalijuyu (dzisiejsze Miasto Gwatemala) oraz pojawienie się na wybrzeżu Pacyfiku grup plemiennych Olemków i Izapa. Około roku 750 n.e rozpoczął się powolny upadek kultury Majów, spowodowany między innymi licznymi konfliktami plemiennymi jak i zmianami klimatycznymi. Pod koniec XIII wieku doszło do inwazji Indian Tolteków z Yukatanu, którzy niemal ostatecznie zajęli miejsce Majów na tych terenach.
W 1523 tereny dzisiejszej Gwatemali zostały podbite przez hiszpańskich konkwistadorów, którzy założyli tam kolonię wchodzącą w skład Nowej Hiszpanii.
W 1821 Gwatemala uzyskała niepodległość, wkrótce potem kraj był okupowany przez Meksyk. W 1839 proklamowana została niepodległa republika. Od końca II wojny światowej krajem wstrząsały ciągłe walki wewnętrzne i wojskowe przewroty.
W 1954 w drodze zamachu stanu junta wojskowa przerwała reformy lewicowego prezydenta Jacobo Arbenza. Prawicowe rządy wojskowych i niepokoje społeczne trwały aż, do 1985, kiedy to przywrócono demokrację. Nie przerwało to jednak walk z lewicową partyzantką (URNG). W 1986 roku władze objął, pochodzący z wolnych wyborów, cywilny rząd.
Dziś
Gwatemala (República de Guatemala) – państwo w Ameryce Środkowej, położone nad Oceanem Atlantyckim i Oceanem Spokojnym. Stolicą Państwa jest Gwatemala. Graniczy z Salwadorem (203 km), Hondurasem (256 km), Meksykiem (962 km), Belize (266 km) - łączna długość granic wynosi 1687 km, ponadto 400 km wybrzeża morskiego. Obszar Gwatemali dzieli się na cztery części: nizinę Petén, położoną w północnej części kraju, wybrzeże Morza Karaibskiego, łańcuchy górskie środkowej części kraju oraz wybrzeże Pacyfiku. Przy spotykanym podziale na 3 krainy nizinę Petén łączy się z wybrzeżem karaibskim.
Łańcuchy górskie mają układ równoleżnikowy. Łańcuch północny to (od wschodu) Alto Cuchumatanes, Sierra de Chamá i Sierra de Las Minas. Dalej na południu ciągnie się Sierra Madre (od Meksyku, poprzez Gwatemalę, do Hondurasu). Dolina rzeki Motagua oddziela łańcuch Sierra Madre od pasma Los Altos. Tu właśnie znajduje się najwyższy szczyt Gwatemali - wygasły lub drzemiący wulkan Tajumulco (4220 m npm.) Na północ od obszarów górskich znajduje się rozległa nizina Petén, zajmująca blisko 1/3 powierzchni kraju. Jest ona bardzo rzadko zaludniona i pokryta gęstym lasem tropikalnym.Wybrzeże karaibskie to obszar nizinny. Leży tutaj największe w kraju jezioro - Izabal, płyną tędy większe rzeki Gwatemali: Motagua (400 km), Polochic (240 km), Sarstún.
Położona na południu nizina La Costa ciągnie się od granicy z Meksykiem do granicy z Salwadorem. Jej szerokość nie przekracza 60 km. Gwatemala jest podzielona na 22 departamenty (l.poj. departamento, l.mn. departamentos) i 331 municypia (gminy): El Petén, Huehuetenango, El Quiché, Alta Verapaz, Izabal, San Marcos, Quezaltenango, Totonicapán, Baja Verapaz, El Progeso, Zacapa, Sololá, Chimaltenango, Sacatepéquez, Guatemala, Jalapa, Chiquimula, Retalhuleu, Suchitepequez, Escuintla, Santa Rosa, Jutiapa.
Kuchnia Z kukurydzy, której znane są tu różne, niespotykane w Europie odmiany, jak żółta, czarna, fioletowa, pomarańczowa czy biała, wyrabia się mąkę lub pastę, będącą podstawą bardzo wielu potraw (np. cuchitos i nachos). Kukurydza może też stanowić samodzielne danie w postaci kolb gotowanych, pieczonych lub grilowanych (najczęściej podawanych z limonką). Kukurydza jest tak wszechobecna, że oprócz mąki, chrupków i tortilli przyrządza się z niej nawet słodycze. Banany, kolejna podstawa kuchni gwatemalskiej towarzyszą tu posiłkom od samego rana, aż do wieczora. Równie dużą popularnością cieszą się ryby i owoce morza, z których przyrządzana jest na przykład zupa z mlekiem kokosowym i świeżą bazylią. Smaczne są również przekąski jak na przykład catrachitas lub enchilados. Obie te potrawy to tortilla uformowana w pierogi i gotowana na głębokim tłuszczu. Do pierwszej, jako nadzienie wkłada się ser z czerwoną fasolą, a do drugiej mielone mięso z kapustą i jajkami na twardo. Po kolacji można trochę odpocząć popijając bardzo popularny w tym kraju rum. W kuchni nie może zabraknąć smacznych soczystych owoców jak: ananasy pinia, papaja, kokosy, mango, lichi, pomarańcze i avocado.
Ustrój polityczny Zgodnie z konstytucją z 1986 (z poprawkami z 1994) Gwatemala jest republiką typu prezydenckiego. Na czele państwa i rządu stoi prezydent wybierany w wyborach bezpośrednich i powszechnych na 4 lata. Władzę wykonawczą sprawuje rząd powoływany i kierowany przez prezydenta i przed nim odpowiedzialny. Organem ustawodawczym jest 1-izbowy parlament (Kongres Narodowy), liczący 113 deputowanych, wybieranych w głosowaniu powszechnym na 4-letnią kadencję.
Klimat- czas W Gwatemali występują trzy klimaty - podrównikowy i wilgotny na terenach nizinnych - równikowy wilgotny na wybrzeżu karaibskim i chłodny na obszarze pasm górskich. Pora deszczowa na Gwatemali trwa od maja do grudnia. Średnia roczna suma opadów atmosferycznych w kraju wynosi od 500 do nawet 3000 mm. Strefa czasowa – 6 godzin.
Mieszkańcy Gwatemala posiada najwyższy odsetek ludności indiańskiej wśród krajów Ameryki Środkowej (45%). Są to głównie Indianie Maya –Quiche. Drugą tak liczną grupę stanowią Ladinos tj. Metysi i Indianie mówiący tylko w języku hiszpańskim. Niewielki jest udział ludności białej, Murzynów i Azjatów. Najgęściej zaludnione, od czasów prekolumbijskich są górzyste tereny. Średnia długość życia wynosi 69 lat.
Język Język urzędowy: hiszpański
Pomimo dominującego tu języka hiszpańskiego, duża część społeczeństwa (szczególnie wiejskiego) używa starego języka Majów oraz inne dialekty takie jak, Xinca, Garifuna, i Arawak. Według przeprowadzonych niedawno badań okazało się iż w Gwatemali istnieją aż 23 odrębne dialekty i języki.
Religia Religią dominującą w Gwatemali jest Katolicyzm. Katolikom nigdy jednak nie udało się wyprzeć do końca tradycyjnych wierzeń Indian majów. Potomkowie Majów nawet, jeśli przeszli na katolicyzm, to i tak mieszają go z pogańskimi elementami przedkolumbijskiej wiary, jak choćby składając w tradycyjnych miejscach ofiary ze zwierząt lub przynosząc dary dla swoich własnych świętych postaci np. Maximona.
Tradycje Więzy rodzinne dla Gwatemalczyków są bardzo ważne. Rodzina jest zazwyczaj jedynym źródłem wsparcia, na którym można polegać, ponieważ kościół i państwo są słabe. Wśród Metysów najpopularniejszy model rodziny to matka, ojciec i dzieci, choć w bardziej zamożnych domach zamieszkuje też z nimi służba lub osierocone dzieci. Indiańskie rodziny są bardziej liczne.
Majańskie dzieci pozdrawiają dorosłych skłaniając przed nimi głowy i czasem składając dłonie jak do modlitwy. Między sobą dorośli witają się słownie, pytając o swoje zdrowie i rodziny. Metysi są bardziej skłonni do fizycznego kontaktu. Przy powitaniu często przytulają się i całują (głównie kobiety). Małżeństwa wśród Majów są czasem aranżowane, choć większość młodych wybiera współmałżonków samodzielnie (czasem zdarzają się ucieczki). Małżeństwa zawierane są w trakcie cywilnej ceremonii, po której może nastąpić religijna. Obowiązuje monogamia, choć wielu mężczyzn otwarcie posiada kochankę. Wśród niższych klas związki są głównie nieformalne i luźniejsze; wiele dzieci nie zna swoich ojców. Rozwody są częste, mimo że kościół katolicki ich nie aprobuje.
Przydatne informacje
Wizy, przepisy wjazdowe
Obywatele RP przebywający w Gwatemali w celach turystycznych nie dłużej niż 90 dni nie podlegają obowiązkowi wizowemu. Nie dotyczy to przyjazdu na pobyt stały lub w celu podjęcia pracy. Paszport powinien być ważny minimum 6 miesięcy od chwili przekroczenia granicy. Należy okazać bilet powrotny lub uprawniający do kontynuacji podróży. Przepisy miejscowe nie określają, jaką kwotę należy mieć na każdy dzień pobytu. Przy przylocie należy opłacić podatek wjazdowy i opłatę lotniskową w wysokości 33 USD; przekraczanie granicy lądowej jest zwolnione z opłat.
Przepisy celne Brak szczególnych regulacji dotyczących wwozu, wymiany i wywozu pieniędzy. Restrykcje celne nie odbiegają od ogólnie przyjętych standardów; na granicy wypełnia się deklarację celną. Surowo zabronione jest wywożenie znalezisk z wykopalisk archeologicznych.
Przepisy prawne
Zabronione jest posiadanie leków psychotropowych i narkotyków, o ile nie są przepisane przez lekarza.
Meldunek
Na granicy należy wypełnić kwestionariusz migracyjny, podając nazwy miejscowości, jakie zamierza się odwiedzić, oraz miejsca zakwaterowania.
Ubezpieczenie
Teoretycznie polisy polskich towarzystw ubezpieczeniowych powinny być honorowane. Obowiązuje ubezpieczenie samochodu w pełnym zakresie.
Szczepienia, służba zdrowia
Szczególne zagrożenia sanitarno-epidemiologiczne nie występują. Szczepienia ochronne nie są wymagane. Opieka medyczna jest łatwiej dostępna w miastach. Wizyta lekarska kosztuje 10–40 USD, za dobę w szpitalu trzeba zapłacić 30–80 USD.
Informacje dla kierowców
Należy mieć międzynarodowe prawo jazdy. Jak w większości krajów tej strefy możliwość wypożyczenia samochodu uzależniona jest od posiadania karty kredytowej lub pozostawienia znacznego depozytu w gotówce.
Podróżowanie po kraju
Nie ma ograniczeń, jednak przed udaniem się w dłuższą podróż wskazane jest skontaktowanie się z gwatemalskim instytutem turystyki INGUAT w stolicy.
Bezpieczeństwo
Wysokie zagrożenie przestępczością; szczególnie niebezpieczne są gangi młodzieżowe. Ostrzega się przed podróżowaniem, zwłaszcza nocą, mało uczęszczanymi drogami, samotnymi spacerami po zapadnięciu zmroku, noszeniem przy sobie gotówki i biżuterii. Należy strzec się złodziei kieszonkowych, zwłaszcza na dworcach autobusowych.
