Belize

Historia

Początkowo (1500 p.n.e.-900 n.e.) teren Belize obejmowała cywilizacja Majów. Belize, wcześniej znane, jako '''Honduras Brytyjski''', było jedyną brytyjską kolonią w kontynentalnej części Ameryki Środkowej. Nie dotarło tu osadnictwo hiszpańskie, a pierwszymi osadnikami byli brytyjscy drwale, którzy przybyli tu w pierwszej połowie XVII w. W 1862 Honduras Brytyjski został oficjalnie ogłoszony brytyjską kolonią. Swoje roszczenia do tego terytorium wysunęła wówczas Gwatemala, uznając go za integralną część swojego terytorium. W latach 60 rozpoczął się proces zmierzający do przyznania niepodległości ostatniej kolonii w tej części Ameryki Środkowej. Nowa konstytucja z 1964 nadawała Hondurasowi Brytyjskiemu wewnętrzną autonomię. W 1973 zmieniono nazwę na obowiązującą do dziś. Na podstawie dwóch rezolucji ONZ z 1975 i 1980 Belize uzyskało niepodległość od Wielkiej Brytanii w 1981. Belize weszło w skład brytyjskiej Wspólnoty Narodów i zachowało na swoim terytorium brytyjskie bazy wojskowe. Władze niepodległego Belize odrzuciły też propozycje przyłączenia się do Gwatemali. W styczniu 2005 doszło w stolicy Belize do zamieszek z powodu ogłoszenia wzrostu podatków

Dziś

Belize to Państwo w Ameryce Środkowej (do 1973 Honduras Brytyjski) leżące na półwyspie Jukatan, nad Morzem Karaibskim, od północy graniczące z Meksykiem, a na zachodzie z Gwatemalą. W północnej części kraju rozciąga się nadbrzeżna - nizina, w wielu miejscach silnie zabagniona. Za to w południowym Belize ciągnie się pasmo gór Maya, z najwyższym szczytem -Victoria Peak -(1122 m n.p.m.). Wzdłuż wybrzeża natrafić można na liczne laguny. Kilkanaście kilometrów dalej ciągnie się łańcuch niewielkich wysepek koralowych (''cayos''), tworzących barierę koralową. Gospodarka Belize opiera się na rolnictwie i leśnictwie. Na eksport uprawia się trzcinę cukrową, rośliny cytrusowe i banany. Ponadto na rynek wewnętrzny uprawia się kukurydzę, ryż, fasolę i bataty. Lasy Belize dostarczają wiele cenionych gatunków drewna, m.in. mahoń, cedrzyniec, palisander czy sosnę. Warto podkreślić, że gospodarka leśna Belize prowadzona jest w sposób racjonalny, duży nacisk kładzie na zalesianie. Innym wartościowym produktem leśnym, jest pozyskiwany z drzewa pigwicy właściwej sok chicle, który służy, jako surowiec do produkcji gumy do żucia. Na wybrzeżu rozwinięte jest w niewielkim stopniu rybołówstwo morskie, głównie homarów, krewetek i langust. W Belize nie ma linii kolejowych, a sieć drogowa jest stosunkowo słabo rozwinięta, poza jedynie północną częścią kraju. Główny port morski i lotniczy kraju znajduje się w starej stolicy kraju Belize City.

Kuchnia

Głównym składnikiem potrawy są kukurydza, banany, kurczaki, kokosy i fasola. Kukurydza wykorzystywana jest w kuchni pod różnymi postaciami. Inspiracje kulinarne kulturą meksykańską są bardzo wyraziste. Nie zdziwi nas na kuchennym stole pojawienie się typowo meksykańskich potraw jak: frijoles (podsmażana czerwona fasola), tortilla (placki z mąki kukurydzianej), platanos (zapiekane banany), chuchitos (potrawa przyrządzana z masy kukurydzianej z pomidorami i kawałeczkiem mięsa, zawijana w liście kukurydzy), oraz pieczone na dużej ilości tłuszczu catrachitas (pierożki nadziewane czerwoną fasolą ) lub enchilados ( z farszem , z mielonego mięso z kapustą i jajkami na twardo). Oczywiście równie dużą popularnością cieszą się tu ryby i owoce morza, podawane z grila, pieczone, gotowane lub w postaci zupy. Jako desery w Belize jada się świeże owoce. Szczególnym uznaniem cieszą się ananasy pinia, papaja, kokosy, mango, lichi, pomarańcze i avocado.

Klimat – czas

W Belize panuje wilgotny klimat równikowy z krótką porą suchą od lutego do kwietnia. Roczne sumy opadów dochodzą do 2000 mm, a średnie temperatury miesięczne wahają się od 23°C w grudniu do 28°C w czerwcu. Wybrzeża Belize są często nawiedzane przez huragany. Jeden z nich zniszczył w 1961 dawną stolicę kraju Belize City, stąd też podjęto decyzję o budowie nowej stolicy Belmopan. Blisko połowę powierzchni kraju zajmują wilgotne lasy równikowe. Jedynie w nieco mniej wilgotnych miejscach zastępują je suche lasy podzwrotnikowe i sawanny. Natomiast wybrzeża porastają namorzyny. Strefa czasowa - UTC -6

Ustrój polityczny

Belize, podobnie jak wiele innych państw członków Wspólnoty Narodów, jest monarchią konstytucyjną, a głową państwa jest brytyjska królowa Elżbieta II. Belize posiada dwuizbowy parlament. Belize podzielone jest na 6 dystryktów: Belize, Cayo, Corazol,Orange Walk, Stann Creek; Toledo. Od 17.11.1993 roku gubernatorem jest Coleville Young. W 1998 premierem został Said Musa.

Mieszkańcy

Główną grupą etniczną w Belize są Murzyni, Mulaci i Metysi, którzy stanowią blisko 3/4 ludności. Mniejszy udział mają Indianie (10%), potomkowie Majów oraz tzw. Garifuna (8%), czyli potomkowie Murzynów i Indian. Reszta społeczeństwa Belize to biała ludność pochodzenia europejskiego i północnoamerykańskiego oraz ludność wschodnioazjatycka. Podczas gdy na terenach wiejskich istnieje tradycyjny podział na grupy etniczne, w społecznościach miejskich zauważyć można wyraźne socjoekonomiczne różnice na tle nie pochodzenia etnicznego, lecz koloru skóry. Na najwyższym poziomie znajdują się jasnoskórzy Kreole, metysi, nowo przybyli Północni Amerykanie, wschodni Indianie i mieszkańcy Środkowego Wschodu. Niżej usytuowani są ciemnoskórzy Kreole i Garifuna (Afroindianie)

Tradycje rodzinne.

Wśród mieszkańców Belize wychowywanie dzieci nie jest ograniczone do gospodarstwa domowego. Pierwsze dziecko może urodzić się bez woli rodziców do prowadzenia wspólnego gospodarstwa, w wyniku czego w niektórych grupach etnicznych wiele dzieci ma nieślubne pochodzenie. Na przykład w latach 70 ok. 80% dzieci Kreolów i Garifuna pochodziło z nieprawego łoża, podczas gdy wśród metysów wskaźnik ten wynosił około 40%. Pomimo tradycji akceptowania wolnych związków, dużą wartość przywiązuje się do kościelnych błogosławieństw. Wśród Kreoli i Garifuna zdarzają się długoletnie, ostatecznie legalizowane konkubinaty. Majowie w związek małżeński wchodzą zazwyczaj przed osiemnastym rokiem życia. Metysi czynią to średnio kilka lat później. Istnieją surowe przepisy rozwodowe, lecz kobiety i mężczyźni z rozbitych małżeństw często żyją w konkubinacie z nowymi partnerami. Status obu płci jest bardziej wyrównany na poziomie domu i mniejszych społeczności. Generalnie więcej kobiet kieruje rodziną u Garifuna i Kreolów niż u Majów i metysów. Jednak nawet wśród Kreolów i Garifuna mężczyznom, którzy wspomagają finansowo i moralnie utrzymanie domostwa, okazywany jest duży szacunek. W wielu wiejskich społecznościach kobiety i mężczyźni funkcjonują na równych prawach, jako szamani i uzdrowiciele. Jedynie nieliczne kobiety pracują w zawodach związanych z polityką, ekonomią i religią. Podobne proporcje utrzymują się w instytucjach religijnych i sektorze prywatnym. Podczas gdy na terenach wiejskich istnieje tradycyjny podział na grupy etniczne, w społecznościach miejskich zauważyć można wyraźne socjoekonomiczne różnice na tle nie pochodzenia etnicznego, lecz koloru skóry. Na najwyższym poziomie znajdują się jasnoskórzy Kreole, metysi, nowo przybyli Północni Amerykanie, wschodni Indianie i mieszkańcy Środkowego Wschodu. Niżej usytuowani są ciemnoskórzy Kreole i Garifuna (Afroindianie).

Język

Językiem urzędowym Belize jest angielski. Hiszpański jest ojczystym językiem dla ok. 35% populacji. Różne grupy Majów wciąż posługują się oryginalnymi dialektami. Większość mieszkańców kraju mówi jednak kreolem na bazie angielskiego ('Kriol'), podobnym do innych kreolów używanych na obszarze Karaibów.

Religia

Wyznawcy katolicyzmu stanowią ciągle większość ludności (62%), ale protestanci stanowią bardzo duży odsetek (33%) w porównaniu z innymi środkowoamerykańskimi państwami. Znaleźć tu można także wyznawców bahaizmu i judaizmu.

PRZYDATNE INFORMACJE:

Wiza, przepisy wjazdowe

Obywatele polscy zwolnieni są z obowiązku posiadania wizy przy pobytach do 30 dni. Na terenie RP nie ma placówki dyplomatycznej Belize. Paszport powinien być ważny, co najmniej przez 6 miesięcy od planowanej daty wyjazdu. Wymagane jest okazanie biletu powrotnego lub na kontynuację podróży oraz środków finansowych wystarczających na utrzymanie w czasie pobytu. Turystów podróżujących samolotem obowiązuje opłata lotniskowa przy wyjeździe w wysokości 20 USD od osoby. Podróżujący lądem przed opuszczeniem granicy muszą wnieść opłatę w wysokości 14 USD od osoby, na którą składają się opłata klimatyczna (4 USD) i stawka graniczna (10 USD).

Przepisy celne

Nie ma szczególnych regulacji, które dotyczyłyby wwozu, wymiany i wywozu pieniędzy. Restrykcje celne nie odbiegają od powszechnie przyjętych standardów. Nie są wydawane zezwolenia na wywóz dzieł sztuki prekolumbijskiej, a próba ich wywozu wiązać się może z surowymi karami, nawet z aresztowaniem. Na wywóz okazów flory i fauny potrzebne jest zezwolenie CITES – konwencji o międzynarodowym obrocie zagrożonymi gatunkami dzikiej fauny i flory.

Ubezpieczenie

Ubezpieczenia osobowe lub komunikacyjne nie są obowiązkowe, aczkolwiek posiadanie polisy, która byłaby ważna w tym kraju, jest zalecane. Brak danych na temat honorowania polskich polis ubezpieczeniowych.

Szczepienie, Służba zdrowia

Nie ma szczególnych zagrożeń sanitarno epidemiologicznych ani wymogu szczepień profilaktycznych. Tak jak w całym regionie nie należy pić nieprzegotowanej wody. Dostęp do opieki medycznej jest ograniczony. Lekarze i szpitale najczęściej żądają niezwłocznego opłacenia usług medycznych gotówką. Koszt wizyty: 20–50 USD, pobyt w szpitalu: 50– –100 USD za dobę.

Informacje dla kierowców

Międzynarodowe prawo jazdy nie jest obowiązkowe. Nie jest wskazane podróżowanie samochodem nocą. W żadnym wypadku, szczególnie w nocy, nie należy się zatrzymywać w celu udzielenia pomocy kierowcom stojących przy drodze pojazdów. Warto pamiętać, że w Belize nie ma pomocy drogowej, a stacje benzynowe i telefony publiczne są nieliczne.

Podróżowanie po kraju

Nie ma ograniczeń, jednak odradza się podróżowanie nocą. Zalecane jest zachowanie ostrożności w korzystaniu z miejscowych taksówek wodnych oraz transportu powietrznego, gdyż na ogół nie spełniają one międzynarodowych standardów bezpieczeństwa.

Bezpieczeństwo

Zagrożenie przestępczością jest stosunkowo duże, szczególnie częste są napady
i kradzieże. Nie należy nosić biżuterii i zegarków oraz trzymać w widocznych miejscach rzeczy wartościowych (kamery itp.).

Płatności

Walutą jestdolar Belize (BZD), 1 BZD = 100 centów; 1 USD = 2,03 BZD.
Bankomatów jest niewiele i często nie można pobrać z nich gotówki. Wymiany pieniędzy najlepiej dokonywać w miejscowych bankach.

Źródło: Wikipedia, Poradnik Ministerstwa Spraw Zagranicznych.

opracowanie Ewa Pytel Skiba

Nasza oferta

Data zameldowania

Data wymeldowania